Topikal Aktifler: Retinoid, Peptid, AHA/BHA Biyokimyası

Retinoidler: altın standart

Retinoid, A vitamini türevlerinin genel adıdır. En zayıftan en güçlüye: retinil palmitat < retinol < retinaldehit (retinal) < adapalen < tretinoin (retinoik asit) < tazaroten. Tretinoin ve tazaroten reçetelidir; Türkiye'de tretinoin kolay erişilebilir, tazaroten zordur. Retinol ve retinal tezgâh üstüdür.

Retinoidler hücre çekirdeğindeki reseptörlere bağlanır ve yaklaşık 500 gen ifadesini değiştirir. Kolajen sentezini artırır, melanozomları dağıtır (leke açar), keratinositi daha düzenli bir yenileme sürecine alır, sebum üretimini azaltır. Etki 3-4 hafta başlar, 3-6 ayda belirginleşir.

Peptidler: sinyal molekülleri

Peptidler kısa amino asit zincirleridir; ciltteki belirli reseptörlere bağlanarak spesifik emirler verir. Öne çıkanlar: Matrixyl (palmitoil pentapeptid-4) kolajen sentezi tetikler; Argireline (acetyl hexapeptide-8) kas kasılmasını yüzey düzeyinde hafifletir — "topikal botoks" ifadesi abartılıdır ama küçük bir etki vardır; Bakır peptidler (GHK-Cu) yara iyileşmesini destekler.

Peptidlerin ana sorunu molekül büyüklüğüdür; stratum korneumdan geçmeleri zordur. İyi formüllerde penetrasyon artırıcılar (lipozomal taşıma, biçimlendirilmiş moleküller) kullanılır.

AHA/BHA/PHA — asit sınıfları

AHA'lar (alpha-hidroksi asitler): glikolik, laktik, mandelik, badem asidi. Yüzeyde çalışırlar, keratinositleri gevşetir, yüzey pürüzsüzlüğü sağlar. Leke ve ince çizgide etkilidirler. Konsantrasyon: %5-15 ev kullanımı; %30+ klinik peeling.

BHA (beta-hidroksi asit, salisilik): yağda çözünür, gözenek içine girer. Akne, siyah nokta, sebum sorunlarında öncedir. %2 günlük, %20-30 profesyonel peeling.

PHA'lar (polihidroksi asitler, glukonolakton gibi): daha büyük molekül, daha yumuşak etkili, hassas cilde uygun.