Östrojen ve cilt
Cilt hücreleri — özellikle fibroblastlar, keratinositler, melanositler — östrojen reseptörleri taşır. Östrojen fibroblastları kolajen ve hiyaluronik asit üretimine iter. Cilt kalınlığı, nem tutma kapasitesi, elastisite östrojene bağlı olarak yaşam boyu süreyle değişir. Perimenopoz (menopoz öncesi 5-10 yıl) boyunca östrojen dalgalanmaları artar; menopozdan sonra hızlı ve kalıcı düşüşe geçer.
Menopozal cildin klinik tablosu
Menopozal ciltte dört tipik değişiklik görülür: (1) kolajen kaybı (ilk 5 yılda %30'a kadar); (2) kuruluk — HA üretimi düşer, TEWL artar; (3) elastisite kaybı — özellikle yüz ovali yumuşar; (4) pigmentasyon değişiklikleri — melazma benzeri lekeler belirginleşebilir.
Ek olarak, bu dönemde mukozalarda da değişim olur — vajinal atrofi, göz kuruluğu. Bunlar dermatolog dışı branşların da ilgilendiği konular.
HRT kararı
HRT (hormon replasman tedavisi) 2002'den sonra WHI çalışmasının yayımı ile büyük ölçüde azaltıldı. Ancak sonraki yıllarda verilerin yeniden değerlendirilmesi, özellikle erken menopoz (50 yaş civarı) ve hızlı başlanan HRT'nin kardiyovasküler risk üzerinde olumlu, kanser riski üzerinde çok sınırlı etki gösterdiğini ortaya koydu. 2022-2024 konsensus raporları HRT'yi kısmen rehabilite etti.
HRT kararı jinekolog veya endokrinolog ile alınır; estetik hekim tek başına bu kararı veremez. Ama tamamlayıcı estetik bakım açısından HRT kullanan hastada cilt yanıtının daha hızlı olduğu gözlemlenir. HRT kullanmayan hastalarda topikal östrojenik kremler (fitoöstrojen içerikli) alternatif bir yaklaşımdır.
Klinik not: Perimenopozda başlanan retinoid ve topikal östrojen benzeri ajanlar (genistein, resveratrol) menopoz sonrası cilt kayıplarını anlamlı azaltabilir. Bu dönemde başlayan skin booster uygulaması da özel değerlidir.