Serbest radikal ve oksidatif stres
Oksijen metabolizması bir kenar ürünü olarak reaktif oksijen türleri (ROS) üretir. Bu moleküllerin çiftleşmemiş bir elektronu vardır ve "denge" için komşu moleküllerden elektron çalarlar — bu çalma işlemi zincir reaksiyonu başlatır. Lipidlere saldırırlarsa hücre zarları bozulur. Proteinlere saldırırlarsa kolajen hasarı başlar. DNA'ya saldırırlarsa mutasyon riski artar.
Vücudumuzda hem enzimatik (süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon peroksidaz) hem enzimatik olmayan (C vitamini, E vitamini, ürik asit) antioksidan sistemler vardır. Gençken bu sistem zorlayıcıdır — serbest radikaller üretilir, nötralize edilir. Yaşla birlikte antioksidan kapasite düşer, radikal yükü artar; oksidatif stres birikir.
C vitamini: altın standart
Topikal L-askorbik asit (%10-20) cilt yaşlanmasında birinci basamak antioksidandır. İşlevi üç katmanlıdır: (1) serbest radikal nötralizasyonu, (2) kolajen sentezinde enzim kofaktörü, (3) tirozinaz inhibisyonu ile lekeye karşı etki. Çalışmalar topikal C vitaminin cildin antioksidan havuzunu saatler içinde ölçülebilir düzeyde artırdığını gösteriyor.
C vitamini unsurları dengesizdir — oksijen, ışık ve ısı ile bozulur. Kaliteli bir ürün koyu cam şişede, düşük pH'da (3.5 altı), genellikle E vitamini ve ferulik asit ile formüle edilir. Ferulik asit C vitaminini stabilize eder ve etkiyi 8 kata kadar artırabilir.
Klinik not: C vitamini formülleri "turuncuya döndüyse" bozulmuştur. Bu bozulma etkisizlik anlamına gelir — irritasyona yol açabilir. Rengi açık sarı kalan formülleri tercih edin, açıldıktan sonra 3 ay içinde bitirin.
Diğer antioksidan kahramanlar
E vitamini (alfa-tokoferol): lipid zarının antioksidanıdır. C vitaminiyle sinerjisi yüksektir — C+E kombinasyonu tek başına her birinden etkilidir.
Resveratrol: üzümde bulunan polifenoldür; sirtuin genlerini aktive eder, "kalori kısıtlamasını taklit eder" denen mekanizmayla hücre yaşlanmasını yavaşlatır.
Niasinamid (B3 vitamini): bariyer güçlendirir, pigmentasyon azaltır, sebum dengeler. %5 konsantrasyonda günde iki kez kanıtlıdır.
Ferulik asit: bitki kaynaklı antioksidan; C ve E vitamini stabilize eder, kendi antioksidan etkisi de belirgindir.
Glutatyon: hücrenin "usta antioksidanı"dır; ama topikal kullanımda zayıf penetrasyon nedeniyle sınırlı etkilidir. Sistemik formu bazı longevity kliniklerinde IV olarak kullanılır.
Sonraki bölüm
Glikasyon: Şeker Neden Cildi Yaşlandırır?