UV Işığı ve Photoaging: Cildin 1 Numaralı Düşmanı

UV spektrumu: UVA, UVB, UVC

Güneşten yeryüzüne ulaşan UV ışığının yaklaşık %95'i UVA, %5'i UVB'dir. UVC, ozon tabakasında bloklanır ve ciltle hiç temas etmez (güneşten geldiği kadarıyla). UVB kısa dalga boyludur, epidermis ve üst dermise nüfuz eder; güneş yanığından ve çoğu cilt kanserinden sorumludur. UVA uzun dalga boyludur, daha derine iner ve cildin asıl yaşlanma faktörüdür. UVA camdan, buluttan, gölgeden geçebilir — bu nedenle kapalı havada da kendini gösterir.

Photoaging mekanizması

UV cildi üç ana yoldan yaşlandırır. Birincisi, doğrudan DNA hasarı: UVB dalga boyu DNA'da "timin dimerleri" oluşturur; bu hasarlar onarılamazsa ya hücre ölür ya da mutasyonlar birikir. İkincisi, serbest radikal üretimi: UVA cilt hücrelerinde reaktif oksijen türleri (ROS) üretir; bu moleküller lipid, protein ve DNA'ya saldırır. Üçüncüsü, matris metalloproteinaz (MMP) aktivasyonu: UV, fibroblastlardan kolajen parçalayıcı enzimleri salgılattırır; yeni kolajen sentezi de azalır.

Bu üç mekanizma birlikte çalıştığında, 10 yıllık sürekli UV maruziyeti cildi 10-15 yıl ekstra yaşlandırabilir. Klasik çalışma: aynı ikizden biri güneşe aşırı maruz kalmış, diğeri değil — aradaki fark, 20-30 yaşlık görünüm farkı olabiliyor.

Mavi ışık (HEV) ve dijital yaşam

HEV — yüksek enerjili görünür ışık — mavi ve mor aralığındaki görünür ışıktır. Ekranlardan, LED aydınlatmadan ve günışığının kendisinden gelir. Son 10 yılda yapılan çalışmalar HEV'in melanogenezi (pigmentasyon) tetiklediğini, özellikle koyu ten tiplerinde lekelenmeyi artırdığını gösteriyor. Gün boyu telefona bakan modern bir hastanın, özellikle melazma (gebelik lekesi) hikayesi varsa, HEV koruma içeren SPF'e geçmesi önerilir (iron oxide ya da pigmentli mineral SPF'ler).

SPF hakkında yanlış bilinenler

"SPF 50 ve SPF 30 arasında fark yok" cümlesi kliniğimde sık duyduğum bir mittir. Yüzeyde yüzdelik fark küçüktür (97% vs 98%) ama bu %1 fark saatler boyu birikerek ölçülebilir koruma farkı yaratır. Ayrıca hiçbir kullanıcı önerilen miktarı (2 mg/cm²) tam olarak uygulamaz; çoğumuz yarı yarıya azını süreriz. SPF 50 bu gerçek dünya eksiğini absorbe eder.

SPF seçimi kadar UVA koruması da önemlidir. PA+++, PA++++ veya Avrupa "UVA dairesel logosu" varsa UVA koruması yeterlidir. Amerikan ürünlerinde "broad spectrum" etiketi vardır ama UVA-PF değeri belirtilmez — Avrupa ürünleri bu açıdan daha şeffaftır.