De Gulden Snede, Symmetrie en de Mythe van het "Ideale Gezicht"

Wat is de gulden snede?

De gulden snede (phi ≈ 1.618) is een wiskundige verhouding: als een groot deel b is en een klein deel a, dan is a+b/b = b/a = phi. Deze verhouding komt vaak voor in de natuur (het centrum van een madeliefje, spiraalvormige schelpen, bepaalde bladschikkingen). In de esthetiek wordt het gebruikt om gezichtsafmetingen te meten — bijvoorbeeld, wanneer de verhouding neuslengte / kinlengte 1:1.618 is, wordt dit als "harmonisch" beschouwd.

In de klinische praktijk is het echter onjuist om te beweren dat deze verhouding "verplicht" is. De schoonheid van een gezicht is niet één enkele verhouding, maar de harmonie van tientallen verhoudingen en lijnen. Sommige zeer bewonderde gezichten voldoen niet aan deze verhouding; sommige proportioneel "perfecte" gezichten kunnen koud lijken.

Neoklassieke canons

In de oudheid formuleerde de Griekse beeldhouwer Polykleitos de ideale verhoudingen van het gezicht. Later, tijdens de Renaissance, herdefinieerde Leonardo da Vinci dit. In de moderne geneeskunde staan deze regels bekend als de "neoklassieke canons": (1) het gezicht is verticaal verdeeld in drie gelijke delen — van de haarlijn tot de wenkbrauwen, van de wenkbrauwen tot de neuspunt, van de neuspunt tot de kin; (2) het gezicht is horizontaal verdeeld in vijf gelijke oogbreedtes; (3) de afstand tussen de ogen is gelijk aan één oogbreedte.

De realiteit van symmetrie

Geen enkel menselijk gezicht is perfect symmetrisch. Kleine asymmetrieën geven karakter. Bij een spiegeltest voelt een perfect symmetrisch gezicht van een persoon eigenlijk vreemd aan. Overmatige symmetrie kan de patiënt "robotachtig" doen lijken. In de esthetische praktijk is het doel om grote asymmetrieën in evenwicht te brengen, terwijl kleine, karakteristieke asymmetrieën behouden blijven.