Τι λέει και τι δεν λέει το SPF;
Το SPF (Sun Protection Factor) μετρά την προστασία που παρέχεται έναντι της UVB· δείχνει πόσες φορές παρατείνεται ο χρόνος που απαιτείται για να δημιουργηθεί ερύθημα στο δέρμα. Το SPF 30 μπλοκάρει θεωρητικά το 97% της UVB, ενώ το SPF 50 περίπου το 98%. Αν και η διαφορά φαίνεται μικρή, ο λόγος που προτιμώ το SPF 50+ είναι ότι, στην πράξη, οι ασθενείς δεν εφαρμόζουν επαρκή ποσότητα προϊόντος, με αποτέλεσμα το πραγματικό SPF να μειώνεται σημαντικά.
Το SPF παρέχει πληροφορίες μόνο για την UVB. Για προστασία από την UVA, θα πρέπει να αναζητάτε την ένδειξη PA+++ ή PA++++ (πρότυπο Ιαπωνίας-Ασίας) ή, στην Ευρώπη, το λογότυπο "UVA" μέσα σε κύκλο και την ένδειξη "broad spectrum". Οι ακτίνες UVA είναι ακτίνες μεγάλου μήκους κύματος που διεισδύουν βαθιά και προκαλούν μελάγχρωση· ένα προϊόν με ανεπαρκή προστασία UVA δεν μπορεί να αποτρέψει τη φωτογήρανση, παρά τον υψηλό δείκτη SPF.
Χημικό φίλτρο, ορυκτό φίλτρο, υβριδική σύνθεση
Τα χημικά (οργανικά) φίλτρα εξουδετερώνουν την ενέργεια της υπεριώδους ακτινοβολίας απορροφώντας την και μετατρέποντάς την σε θερμότητα· προσφέρουν λεπτόρρευστες, άνετες και αισθητικά αόρατες συνθέσεις. Μόρια νέας γενιάς όπως η αβοβενζόνη, το οκτοκρυλένιο, το Tinosorb S και το Tinosorb M παρέχουν προστασία ευρέος φάσματος UVA + UVB.
Τα ορυκτά (ανόργανα) φίλτρα βασίζονται στο οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου· αντανακλούν και διασκορπίζουν το φως. Είναι η πρώτη μου επιλογή ειδικά για ευαίσθητα, αντιδραστικά δέρματα, δέρματα με ευρυαγγείες, καθώς και για εγκύους και βρέφη. Με την πρόοδο της τεχνολογίας, οι μικρονισμένες ή ενθυλακωμένες ορυκτές συνθέσεις έχουν μειώσει σημαντικά το φαινόμενο της λευκής χροιάς.
Οι υβριδικές συνθέσεις περιέχουν συστατικά και από τους δύο τύπους και προσφέρουν μια εξαιρετική ισορροπία για τους περισσότερους ενήλικες. Σε ασθενείς με μέλασμα, οι ορυκτές συνθέσεις με χρώμα (που περιέχουν οξείδια του σιδήρου) είναι ιδιαίτερα πολύτιμες, καθώς μπλοκάρουν και το ορατό φως.
- Δέρμα με τάση ακμής: "non-comedogenic", "oil-free", SPF 50+ με υφή gel ή fluid.
- Ξηρό/ώριμο δέρμα: πλούσια, ενυδατική σύνθεση· μπορεί να περιέχει υαλουρονικό οξύ, νιασιναμίδη ή πανθενόλη.
- Ευαίσθητο δέρμα/δέρμα με ροδόχρου ακμή: καθαρά ορυκτό, χωρίς άρωμα, χωρίς αλκοόλ.
- Μέλασμα: ορυκτή σύνθεση με οξείδια του σιδήρου (tinted).
- Ανδρικό δέρμα: προϊόν που απορροφάται γρήγορα, δεν γυαλίζει, έχει ματ τελείωμα και δεν περιέχει αλκοόλ.
- Κάτω από το μακιγιάζ: σύνθεση που δεν "στρώνει" άσχημα, με ματ τελείωμα ή, ανάλογα με την προτίμηση, ελαφρώς λαμπερή.
Κλινική σημείωση:Η πιο ασφαλής συνταγή για το αντηλιακό είναι η σύνθεση που ο ασθενής είναι πρόθυμος να εφαρμόζει ξανά κάθε μέρα. Ένα τέλειο αλλά μη αγαπητό προϊόν δεν μπορεί να προστατεύσει όσο ένα μέτριο προϊόν που χρησιμοποιείται τακτικά.
Πόση ποσότητα πρέπει να εφαρμόζουμε; Ο κανόνας των δύο δακτύλων
Η συνιστώμενη ποσότητα για το πρόσωπο και τον λαιμό ενός ενήλικα είναι περίπου 2 mg/cm², που στην πράξη σημαίνει SPF σε μήκος δύο δακτύλων (όχι παραπάνω, ακριβώς τόσο). Η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών χρησιμοποιεί μόνο το ένα τέταρτο αυτής της ποσότητας· ως αποτέλεσμα, ένα προϊόν με υψηλό SPF πέφτει στην πράξη στο επίπεδο του SPF 10-15.
Συνιστώνται περίπου 2 δάχτυλα για κάθε χέρι, 3-4 δάχτυλα για κάθε πόδι και 5-6 δάχτυλα για την πλάτη. Εκτός από το πρόσωπο, τα σημεία πίσω από τα αυτιά, τα πλάγια του λαιμού, ο αυχένας, οι ώμοι και το πάνω μέρος των χεριών ξεχνιούνται εύκολα· αυτές οι περιοχές είναι οι πιο συχνά "ξεχασμένες" ζώνες με κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.
Πότε πρέπει να γίνεται επανεφαρμογή;
Κάθε αντηλιακό διατηρεί την τιμή SPF που αναγράφεται στη συσκευασία του μόνο για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα μετά την πρώτη εφαρμογή. Λόγω της μείωσης της προστασίας από τον ιδρώτα, την επαφή, τη χρήση πετσέτας, τον κλιματισμό και τη φυσική φθορά, η σύσταση για επανεφαρμογή κάθε 2 ώρες αποτελεί ιατρικό πρότυπο.
Στη θάλασσα, στην πισίνα ή κατά τη διάρκεια έντονης άθλησης σε εξωτερικό χώρο, το διάστημα επανεφαρμογής μειώνεται στα 80 λεπτά. Γι' αυτό, ένα σωληνάριο μπορεί να μην είναι αρκετό στις διακοπές· σας συμβουλεύω να έχετε ξεχωριστά προϊόντα στο σπίτι, στην παραλία, στην τσάντα και στο αυτοκίνητο.
Προσοχή:Τα αντηλιακά σε σπρέι, αν και πρακτικά για την εύκολη εφαρμογή τους, δυσκολεύουν τη μέτρηση της ποσότητας. Αν χρησιμοποιείτε σπρέι, ψεκάστε μέχρι το δέρμα να βραχεί πλήρως και μετά απλώστε το με το χέρι σας· διαφορετικά, η προστασία θα είναι πολύ αδύναμη.
Κοινές παγίδες στις ετικέτες
Στην αγορά υπάρχουν εκφράσεις όπως "ανθεκτικό στο νερό", "water resistant" ή "waterproof". Από το 2011, ο FDA έχει απαγορεύσει τον όρο "waterproof"· το σωστό είναι "water resistant 40 λεπτών" ή "water resistant 80 λεπτών". Μετά το πέρας αυτού του χρόνου, πρέπει οπωσδήποτε να γίνει επανεφαρμογή.
Ορισμένα προϊόντα φέρουν την ένδειξη "reef safe"· αυτό σημαίνει ότι δεν περιέχουν ορισμένα χημικά (όπως oxybenzone, octinoxate) που θεωρούνται επιβλαβή για τους κοραλλιογενείς υφάλους. Αφορά την περιβαλλοντική επίδραση και όχι τον κίνδυνο για την υγεία.
Σωστή αποθήκευση και ημερομηνία λήξης
Τα αντηλιακά διατηρούν την προστατευτική τους δράση συνήθως για 12 μήνες μετά το άνοιγμα, ενώ ορισμένες συνθέσεις για 6 μήνες. Η προστατευτική ισχύς ενός SPF που έχει αφεθεί σε υψηλή θερμοκρασία (π.χ. στο πορτ-μπαγκάζ του αυτοκινήτου το καλοκαίρι, στην τσάντα που αφήσατε κάτω από τον ήλιο στην παραλία) μειώνεται δραματικά.
Αν υπάρχει αλλαγή στη μυρωδιά, το χρώμα ή την υφή του προϊόντος, πετάξτε το. Ελέγξτε το σύμβολο PAO (period after opening) στη συσκευασία (π.χ. 12M) και προσπαθήστε να το καταναλώσετε εντός αυτού του διαστήματος.
Χορογραφία SPF στην παραλία και στην άθληση
Το πρωί πριν βγείτε από το σπίτι, δύο δάχτυλα SPF 50+. Μόλις φτάσετε στην παραλία, μετά από 15-20 λεπτά (όσο απορροφάται η πρώτη στρώση), εφαρμόστε τη δεύτερη. Μετά την πισίνα ή τη θάλασσα, πριν έρθετε σε επαφή με στεγνή πετσέτα, εφαρμόστε ξανά. Ανανέωση κάθε 80 λεπτά.
Αυτή η χορογραφία μπορεί να φαίνεται περίπλοκη, αλλά αν την επαναλάβετε για 3 ημέρες, γίνεται αυτόματη. Με τον καιρό, θα γίνει το "τελετουργικό SPF" σας. Είναι η μόνη πειθαρχία που οφείλετε στο δέρμα σας κατά τη διάρκεια των διακοπών.
Η ουσία του κεφαλαίου:Η επιλογή του σωστού αντηλιακού από μόνη της δεν αρκεί· η πραγματική προστασία προκύπτει όταν συνδυάζεται με τη σωστή ποσότητα, τον σωστό χρόνο και τη σωστή συχνότητα επανεφαρμογής.
Προηγούμενο κεφάλαιο
Ήλιος, UV Ακτινοβολία και το Δέρμα μας: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε