Τι είναι η γλυκοζυλίωση;
Όταν το σάκχαρο στο αίμα ανεβαίνει, τα μόρια της γλυκόζης τείνουν να προσκολλώνται τυχαία σε κάθε πρωτεΐνη που συναντούν. Αυτή η διαδικασία δεν είναι ενζυματική, είναι μια χημική αντίδραση. Αρχικά σχηματίζεται η αναστρέψιμη βάση Schiff, στη συνέχεια τα προϊόντα Amadori και τέλος τα μη αναστρέψιμα AGEs (Advanced Glycation End Products - Τελικά Προϊόντα Προχωρημένης Γλυκοζυλίωσης). Το κολλαγόνο είναι μία από τις πρωτεΐνες με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στο σώμα — μπορεί να φτάσει τα χρόνια. Γι' αυτό το λόγο, το κολλαγόνο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στη γλυκοζυλίωση.
Το γλυκοζυλιωμένο κολλαγόνο σκληραίνει, οι διασταυρούμενοι δεσμοί αυξάνονται και η ελαστικότητα χάνεται. Αποκτά μια κιτρινωπή-ροζ όψη· το δέρμα γίνεται «θαμπό, με αίσθηση χάλυβα και μειωμένη αντοχή στη χαλάρωση». Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στους διαβητικούς, αλλά συσσωρεύεται και σε υγιή άτομα με χρόνια διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε σάκχαρα.
Από πού προέρχονται τα AGEs;
Τα AGEs φτάνουν στο δέρμα με δύο τρόπους: (1) εσωτερικά — ενδογενής σχηματισμός λόγω υψηλού σακχάρου στο αίμα· (2) εξωτερικά — εξωγενή AGEs σε τηγανητά, ψητά, καραμελωμένα τρόφιμα. Το ψητό κρέας, οι τηγανητές πατάτες, η καραμέλα και τα λευκά αρτοσκευάσματα είναι τροφές πλούσιες σε AGEs. Το βράσιμο, το μαγείρεμα στον ατμό και τα φαγητά κατσαρόλας είναι μέθοδοι μαγειρέματος φτωχές σε AGEs.
Προσοχή:Η συνήθεια της κατανάλωσης γλυκών είναι ο «πιο κρυφός παράγοντας γήρανσης» του δέρματος. Οι ρυτίδες σχετίζονται με την υπεριώδη ακτινοβολία (UV), αλλά ένας θαμπός, μη ελκυστικός τόνος δέρματος σχετίζεται συνήθως με τη γλυκοζυλίωση. Στο ιατρείο μου, οι ασθενείς με υψηλή κατανάλωση γλυκών φαίνονται συνήθως μεγαλύτεροι από την ηλικία τους.
Στρατηγικές για την επιβράδυνση της γλυκοζυλίωσης
Διατροφή: διατροφή με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, πλούσια σε φυτικές ίνες, με ισορροπία πρωτεϊνών-λιπαρών. Τα σάκχαρα στα ενδιάμεσα γεύματα (συσκευασμένα κέικ, γιαούρτια με φρούτα) είναι η κύρια πηγή σχηματισμού AGEs. Σε συνδυασμό με την άσκηση, ο ίδιος υδατάνθρακας παράγει ένα διαφορετικό μεταβολικό αποτέλεσμα· η κίνηση διατηρεί το σάκχαρο στο αίμα σταθερό.
Τοπική εφαρμογή: η καρνοσίνη και η αμινογουανιδίνη είναι παράγοντες που έχουν δείξει σε μελέτες αντι-γλυκοζυλιωτική δράση. Η νιασιναμίδη μειώνει τον σχηματισμό AGEs. Ορισμένα αντιοξειδωτικά (ιδιαίτερα το άλφα-λιποϊκό οξύ) παρέχουν έμμεση προστασία.
Συστηματική λήψη: συμπληρώματα όπως η Β1 (βενφοτιαμίνη) και η πυριδοξαμίνη (παράγωγο της Β6) έχουν μελετηθεί ως παράγοντες μείωσης των AGEs σε διαβητικούς ασθενείς· χρησιμοποιούνται περιορισμένα στην αισθητική ιατρική, αλλά μπορεί να είναι πολύτιμα υπό την επίβλεψη ιατρού.
Προηγούμενο κεφάλαιο
Οξειδωτικό Στρες: Ελεύθερες Ρίζες και Αντιοξειδωτική Άμυνα