Ορμόνες, Εμμηνόπαυση και Δέρμα: Η Γλώσσα της Έλλειψης Οιστρογόνων

Οιστρογόνα και δέρμα

Τα κύτταρα του δέρματος — ειδικά οι ινοβλάστες, τα κερατινοκύτταρα, τα μελανοκύτταρα — φέρουν υποδοχείς οιστρογόνων. Τα οιστρογόνα ωθούν τους ινοβλάστες στην παραγωγή κολλαγόνου και υαλουρονικού οξέος. Το πάχος του δέρματος, η ικανότητα συγκράτησης υγρασίας και η ελαστικότητα μεταβάλλονται καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής ανάλογα με τα οιστρογόνα. Κατά την περιεμμηνόπαυση (τα 5-10 χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση), οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων αυξάνονται· μετά την εμμηνόπαυση, παρουσιάζουν ταχεία και μόνιμη πτώση.

Κλινική εικόνα του εμμηνοπαυσιακού δέρματος

Στο εμμηνοπαυσιακό δέρμα παρατηρούνται τέσσερις τυπικές αλλαγές: (1) απώλεια κολλαγόνου (έως και 30% τα πρώτα 5 χρόνια)· (2) ξηρότητα — η παραγωγή ΥΑ μειώνεται, η διαεπιδερμιδική απώλεια νερού (TEWL) αυξάνεται· (3) απώλεια ελαστικότητας — ειδικά το οβάλ του προσώπου χαλαρώνει· (4) αλλαγές στη μελάγχρωση — μπορεί να γίνουν εμφανείς κηλίδες που μοιάζουν με μέλασμα.

Επιπλέον, κατά την περίοδο αυτή συμβαίνουν αλλαγές και στους βλεννογόνους — κολπική ατροφία, ξηροφθαλμία. Αυτά είναι θέματα που απασχολούν και ειδικότητες εκτός δερματολογίας.

Απόφαση για HRT

Η HRT (θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης) μειώθηκε σημαντικά μετά το 2002 με τη δημοσίευση της μελέτης WHI. Ωστόσο, η επαναξιολόγηση των δεδομένων τα επόμενα χρόνια αποκάλυψε ότι, ειδικά η πρώιμη εμμηνόπαυση (γύρω στα 50) και η έγκαιρη έναρξη της HRT, έχουν θετική επίδραση στον καρδιαγγειακό κίνδυνο και πολύ περιορισμένη επίδραση στον κίνδυνο καρκίνου. Οι εκθέσεις συναίνεσης 2022-2024 αποκατέστησαν εν μέρει την HRT.

Η απόφαση για HRT λαμβάνεται με γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο· ο ιατρός αισθητικής δεν μπορεί να λάβει αυτή την απόφαση μόνος του. Όμως, όσον αφορά τη συμπληρωματική αισθητική φροντίδα, παρατηρείται ότι σε ασθενείς που χρησιμοποιούν HRT, η απόκριση του δέρματος είναι ταχύτερη. Σε ασθενείς που δεν χρησιμοποιούν HRT, οι τοπικές οιστρογονικές κρέμες (που περιέχουν φυτοοιστρογόνα) αποτελούν μια εναλλακτική προσέγγιση.