Hormony, menopauza i skóra: Język niedoboru estrogenów

Estrogen i skóra

Komórki skóry — zwłaszcza fibroblasty, keratynocyty, melanocyty — posiadają receptory estrogenowe. Estrogen pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu i kwasu hialuronowego. Grubość skóry, zdolność zatrzymywania wilgoci, elastyczność zmieniają się w ciągu życia w zależności od estrogenu. W okresie perimenopauzy (5-10 lat przed menopauzą) wahania estrogenu nasilają się; po menopauzie szybko i trwale spadają.

Obraz kliniczny skóry menopauzalnej

W skórze menopauzalnej obserwuje się cztery typowe zmiany: (1) utrata kolagenu (do 30% w ciągu pierwszych 5 lat); (2) suchość — produkcja HA spada, TEWL wzrasta; (3) utrata elastyczności — zwłaszcza owal twarzy staje się mniej wyraźny; (4) zmiany pigmentacyjne — mogą pojawić się plamy przypominające melasmę.

Dodatkowo w tym okresie dochodzi do zmian w błonach śluzowych — atrofia pochwy, suchość oczu. Są to kwestie, którymi zajmują się również inne specjalizacje niż dermatologia.

Decyzja o HRT

HRT (hormonalna terapia zastępcza) została znacznie ograniczona po publikacji badania WHI w 2002 roku. Jednak w kolejnych latach ponowna ocena danych wykazała, że zwłaszcza wczesna menopauza (około 50. roku życia) i szybko rozpoczęta HRT miały pozytywny wpływ na ryzyko sercowo-naczyniowe i bardzo ograniczony wpływ na ryzyko raka. Raporty konsensusu z lat 2022-2024 częściowo zrehabilitowały HRT.

Decyzja o HRT jest podejmowana z ginekologiem lub endokrynologiem; lekarz medycyny estetycznej nie może samodzielnie podjąć tej decyzji. Jednak w kontekście uzupełniającej opieki estetycznej obserwuje się szybszą odpowiedź skóry u pacjentek stosujących HRT. U pacjentek niestosujących HRT alternatywnym podejściem są miejscowe kremy estrogenowe (zawierające fitoestrogeny).