Drita UV dhe Foto-plakja: Armiku numër 1 i lëkurës

Spektri UV: UVA, UVB, UVC

Rreth 95% e dritës UV që arrin nga dielli në tokë është UVA, ndërsa 5% është UVB. UVC bllokohet në shtresën e ozonit dhe nuk bie kurrë në kontakt me lëkurën (për aq sa vjen nga dielli). UVB ka gjatësi vale të shkurtër, depërton në epidermë dhe në dermën e sipërme; është përgjegjëse për djegiet nga dielli dhe shumicën e kancereve të lëkurës. UVA ka gjatësi vale të gjatë, depërton më thellë dhe është faktori kryesor i plakjes së lëkurës. UVA mund të kalojë përmes xhamit, reve dhe hijes — prandaj shfaqet edhe në mot të vranët.

Mekanizmi i foto-plakjes (Photoaging)

UV e plak lëkurën në tre mënyra kryesore. E para, dëmtimi i drejtpërdrejtë i ADN-së: gjatësia e valës UVB krijon "dimere timine" në ADN; nëse këto dëmtime nuk riparohen, qeliza ose vdes ose grumbullohen mutacione. E dyta, prodhimi i radikaleve të lira: UVA prodhon lloje reaktive të oksigjenit (ROS) në qelizat e lëkurës; këto molekula sulmojnë lipidet, proteinat dhe ADN-në. E treta, aktivizimi i metaloproteinazave të matricës (MMP): UV shkakton sekretimin e enzimave që shpërbëjnë kolagjenin nga fibroblastet; gjithashtu, sinteza e kolagjenit të ri zvogëlohet.

Kur këto tre mekanizma punojnë së bashku, 10 vjet ekspozim i vazhdueshëm ndaj UV mund ta plakë lëkurën 10-15 vjet shtesë. Studimi klasik: njëri nga binjakët ka qenë i ekspozuar tepër ndaj diellit, tjetri jo — diferenca mund të jetë 20-30 vjet në pamje.

Drita blu (HEV) dhe jeta dixhitale

HEV — drita e dukshme me energji të lartë — është drita e dukshme në spektrin blu dhe vjollcë. Vjen nga ekranet, ndriçimi LED dhe vetë drita e ditës. Studimet e bëra në 10 vitet e fundit tregojnë se HEV nxit melanogjenezën (pigmentimin), duke rritur njollat, veçanërisht në tipet e lëkurës së errët. Një pacienti modern që shikon telefonin gjatë gjithë ditës, veçanërisht nëse ka histori të melazmës (njollat e shtatzënisë), i rekomandohet të kalojë në SPF që përmban mbrojtje HEV (oksid hekuri ose SPF minerale me pigment).

Të pavërtetat për SPF

Fjalia "nuk ka dallim midis SPF 50 dhe SPF 30" është një mit që e dëgjoj shpesh në klinikën time. Në sipërfaqe, diferenca në përqindje është e vogël (97% vs 98%), por kjo 1% diferencë grumbullohet ndër orë dhe krijon një ndryshim të matshëm në mbrojtje. Përveç kësaj, asnjë përdorues nuk aplikon sasinë e rekomanduar (2 mg/cm²); shumica prej nesh aplikojmë gjysmën. SPF 50 e kompenson këtë mangësi të botës reale.

Po aq e rëndësishme sa zgjedhja e SPF është edhe mbrojtja UVA. Nëse ka PA+++, PA++++ ose "logon rrethore UVA" evropiane, mbrojtja UVA është e mjaftueshme. Produktet amerikane kanë etiketën "broad spectrum", por vlera UVA-PF nuk specifikohet — produktet evropiane janë më transparente në këtë aspekt.